X
تبلیغات
جغرافیا و توسعه - شهر جهانی - مکتب آنارشیسم و مبانی فکری آن در جغرافیا

مكتب آنارشيسم

بنيان هاي فكري و ايدئولوژيك مكتب آنارشيسم در رابطه بين انسان و طبيعت انسان را بخشي از طبيعت تصور نموده و چون در طبيعت سلسله مراتب وجود ندارد پس در جوامع انساني نيز به عنوان يك جزء از طبيعت نمي تواند جداي از ساختارهاي طبيعي عمل نمايد در نتيجه در جوامع انساني  نبايد سلسله مراتب وجود داشته باشد. از نظر مكتب آنارشيسم آنچه موجب ايجاد سلسله مراتب در جوامع انساني مي شود عامل رقابت است. در صورتيكه رقابتي در جوامع انساني وجود نداشته باشد عوامل ايجاد كننده سلسله مراتب از جمله مال اندوزي – ستيزه جويي ها و زياده خواهي ها نيز از جوامع انساني حذف خواهد شد.در اين رويكرد نزديكي فكري زيادي بين سوسياليست ها و آنارشيست ها وجود دارد.اين مكتب در زماني كه نظريه داروين وارد مباحث اجتماعي شد و در روابط انساني به عامل رقابت اعتبار بخشيد مطرح شد.

انواع آنارشيسم

آنارشيسم فرد گرا- تعاون گرا- آنارشيسم كمونيسم- آنارشيسم سنديكاليسم – آنارشيسم صلح طلب و اكوكمونيسم                   آنچه از نظريات اين مكاتب بر مي آيد تاكيد بر آزادي انسان درانتخاب است به همين جهت پيوند بين آنارشيست ها و اگزيستانسياليست ها بويژه در آنارشيست فرد گرا نمايان تر است.                                                                       مكتب آنارشيست بي عدالتي هاي اجتماعي و تخريب محيط زيست را در نتيجه روابط قدرت در سلسله مراتب مي داند.چنانچه شكل گيري قدرت را بتوان در جوامع انساني از بين برد مي توان عدالت را برقرار كرد.از آنجا كه قدرت در نتيجه اشتراك و همپيوندي ميان پول بااجزاء آن يعني اقتصاد بازار و نظام مالي از يك طرف و فضا(عناصر فضا در اين برداشت نظام هاي سياسي و نظام پولي است) از طرف ديگر مي باشدو فضا و پول همبستگي سيستمي دارند چنين برداشت مي شود كه براي از بين بردن قدرت بايد همبستگي پول و فضا را از بين برد.يا ارتباط نظام سياسي را از اقتصاد بازار يا نظام مالي قطع كرد .در راستاي اين خط فكري آنارشيست ها مخالفت بنيادي با حكومت ها به عنوان قدرت به عنوان يك اصل كلي و هدف راهبردي پي گرفته و در ادامه به عنوان عوامل زمينه ساز قدرت مناسبات پولي را نفي مي كنند.با نفي مناسبات پولي موجوديت شهرها به عنوان مكاني براي انباشت سرمايه ومازاد توليد به خطر افتاده و شهرها رو به اضمحلال مي روند. به اينگونه آنارشيست ها شهر ها را تجليگاه مناسبات مالي و نظامات پولي و در نهايت زمينه ساز ايجاد كننده عامل قدرت ميدانند كه با موجوديت دوگانه خود سلسله مراتب را ايجاد مي كند. به همين سبب با شهر گرايي و تمركز گرايي نيز مخالفت مي كنند. چنانچه آنارشيست ها نظام هاي پولي را را نفي كنند براي به جريان انداختن اقتصاد مبتني بر روابط كالايي ناچارند كه مالكيت را محترم بشمارند و از آنجا كه به آزادي انسان نيز اعتقاد دارند پس مالكيت خصوصي را نيز مي پذيرند.از طرف ديگر خود مالكيت خود موجب ايجاد سلسلا مراتب در جوامع انساني خواهد گشت.

نگرش به جهاني شدن و دو تضاد در يك ديدگاه

از يك نگاه سوسياليست ها با نگاه تعاون گرا و رويكرد هاي محلي محور سعي در جهاني كردن دارند اما از طرف ديگر با جهاني شدن مخالفت مي كنند. در صورت حذف دولت ها زمينه هاي جهاني شدن فراهم تر شده و از آنجا كه جهاني شدن به سمت توانمند كردن و پايداري خرده فرهنگ ها در جهان مي شود رويكرد آنارشيستي جهاني شدن را در عمل تبليغ مي كند. امااز آن طرف مخالفت جدي با جهاني شدن دارد و جهاني شدن را موجب ايجاد سلسله مراتب قوي تر و ايجاد ناعدالتي در جوامع انساني مي داند.

ضعف مباني فكري آنارشيسم از ديدگاه اسلام

اصول و مباني فكري آنارشيسم بر محور عقل گرايي شكل گرفته است يعني اين مكتب نير همانند ديگر مكاتب غربي به انسان بيشتر از زاويه عقل مي نگرد و گوهر انسان را همان عقل او تصور مي كند.. از اين منظر عقل يعني قوة تفکر و قوة انديشيدن اسلام اين نگرش به انسان را نگرش كاملي نمي داند.

همانگونه كه اسلام آزادي مورد تصور اگزيستانسياليستها را نفي مي كند به دليل همپيوندي ميان آنارشيست و اين مكتب در موضوع آزادي اين انتقادات به مكتب آنارشيست نيز وارد مي شود.

مساله دوم در رويكرد آنارشيستي مساله طرز برخورد انسان با محيط است مطالعه انسان به عنوان يكي از اجزاي طبيعت و فرموله كردن علوم طبيعي و مطالعه انسان با رويكرد منحصر علوم طبيعي نمي تواند نتايج مطلوبي برجاي بگذارد.

امروزه ثابت شده است كه شهرها محل نوآوري ها و بالندگي انسان بوده و شهرهاي بزرگتر در صورت برنامه ريزي انديشمندانه و برخورد انساني در روابط اجتماعي مي تواند انسان را به مدنيت برساند.نفي شهرهاي بزرگ در زمانيكه يك واقعيت عيني و اصلي در فضا است هوشمندانه به نظر نمي رسد

این مبحث ادامه دارد

+ نوشته شده توسط علی پیروی در پنجشنبه سیزدهم اسفند 1388 و ساعت 14:35 |