توسعه و مکان 5

سوریه و به نیمه رسیدن تلاش برای گذار از جامعه  سنتی مبتی بر فرمان و سنت به جامعه جدید مبتنی بر علم و دانایی  

در نگاهی مقایسه ای  بین  تمدن اسلامی و تمدن جدید مبتنی بر دانایی و علم محوری، کشور سوریه  اینک مراحل خاصی را طی  می کند. همانگونه که قبلا نیز گفته شد، تکثر گرایی و از بین رفتن قدرت متمرکز مبتنی بر دولت سالاری  و بروز و ظهور برخورد های فرهنگی بین گروه های قدرت پیش نیاز گذار به جامعه مدنی توسعه یافته است.

 کشور سوریه در این گذار به دلیل شرایط ژئوپولتیک خود شرایط خاصی را دارا می باشد. قرارگیری در مرز بین  سه تمدن ایدئولوگ اسلامی- مسیحی و یهودی ، منجر به تاثیر پذیری جامعه سوری از این سه مذهب است. وجود مسلمانان، یهودیان و مسیحیان منجر به ایجاد جامعه ای با پتانسیل بالای تکثر گرایی فکری، عقیدتی و .. گردیده است.

درروند تکامل بشر و در دوران گذار از حکومت های اقتدارگرا و دیوان سالار به دولت های مبتنی بر دموکراسی، به دلیل غالب شدن یک قدرت بر سایر گروه های قدرت  یک حکومت شبه دموکراسی اما با بنیان های اقتدارگرا و تمرکز گرا توانست  در سوریه  حکومت را درست گیرد. از آنجا که گذار به جامعه جدید میتنی بر تکثرگرایی و آزادی های مدنی است و حکومت های با قدرت مرکزی امکان گذار سریع از دولت دیوانسالار به دولت مردم سالار را به دلیل وجود نهادها و ساختارهای قوی تمرکز زا ندارند،  این گونه حکومت ها و جوامع زمان گذار را به صورت طولانی تری طی می کنند یا این گذار به صورت انفجاری ،منجر به برخوردهای سختی در بین این جامعه می گردد

وجود قدرت مرکزی امکان به تعادل رسیدن قدرت سایر گروه آ را نداده و امکان رسیدن به توافق بین این گروه آ که در قالب قانون نمایان می شود فراهم نمی شود. در این مرحله جامعه یا واپسگرا شده یا در شرایط خاصی در مسیر گذار قدرت ها به صورت انفجاری بروز می کنند.  در صورت عدم وجود نیروی مخالف خارجی،  واپسگرایی یا عدم بروز تنش  و در صورت وجود نیروهای فرامرزی این حالت به انفجار تمایل پیدا می کند.

به عنوان مثال در کشور عربستان به دلیل مناسبات بین سران حاکمیت با سایر قدرت های منطقه ای و فرا منطقه ای  و نبود سایر گرو های قدرت رقیب سنتی با فرهنگ متفاوت ، زمینه نفوذ و دخالت قدرت خارجی فراهم نیست و این به دلیل ثروت زیاد در دست حاکمان این کشور است. اما در ایران به دلیل  نفوذ قدرت های خارجی و فرا منطقه ای  در صورت وجود شرایط خاص، برخورد بین گروه های قدرت داخلی حالت انفجاری ایجاد می شود. شرایط منتج به انقلاب اسلامی این موضوع را تایید می کند.

در سوریه به دلیل وجود دخالت های کشورهای منطقه و سایر قدرت های جهانی از یک سو و از سوی دیگر وجود جریان های فکری و مذهبی متضاد  در برخورد موج سوم جهانی شدن، حالت شبیه به ایران اما با شدت بیشتر شکل گرفته است.

اینک با تحلیل قوای دو نیروی اصلی قدرت (حکومت مرکزی وارتش آزاد) زمینه برای افزایش قدرت مسیحیان و سایر گروه آی قدرت که سابقا در صحنه سیاست سوریه وجود نداشته یا کم اثر بودند ، قراهم شده و با قدرت یابی آنان  شرایط رسیدن به تعادل در قدرت و تکثر یافتن که پیش نیاز توسعه است فراهم می شود.  به نظر در شرایطی که بنیادگراهای افراطی بروز خود را در جامعه سوری نمایان ساخته است و ترس جامعه و قدرت های خارجی از تسلط یابی آنان  بر سوریه شرایط گذار سوریه به دموکراسی با وجود شرایط فعلی که بر حسب نظریات برخورد  بین تمدنی قابل تقسیر است سرعت خواهد یافت. به نظر اگرچه اثرات جنگ داخلی در بین جامعه سوریه بلند مدت خواهد بود اما اگر دقیق تر شویم سایر کشورهای توسعه یافته در جنگ جهانی اول  و دوم بسیار شرایط سخت تری را از سر گذراندند.

 اینک سوریه بیش از نیمی از مسیر گذار را با شدت بالا طی کرده است. و جامعه سوریه باید خود را برای رسیدن به قوانین تکثرگرا مهیا کند. شرایطی که جامعه جهانی انتظار آن را می کشد. شاید ژنو 2 مقدمه آنرا فراهم سازد

آنچه ذکر شد را می توان از بررسی وجوه تولید این جوامع دریافت